مقالات واریس و مشکلات مقعدی
انواع درمان بواسیر! کدام را انتخاب کنیم؟
هموروئید یا بواسیر چیست؟ علائم، علتها، تشخیص و بهترین روشهای درمان
هموروئید یا همان بواسیر، در واقع رگهای متورم اطراف مقعد هستند که وقتی ملتهب شوند، درد و خونریزی ایجاد میکنند و باعث میشود زندگی روزمره فرد مختل شود. اگر با این مشکل روبهرو شدهاید، نگران نباشید؛ روشهای مختلفی مانند تغییر سبک زندگی تا دارودرمانی برای درمان هموروئید وجود دارد؛ اگر دنبال راهی سریع و کمدردسر هستید که نیازی به بستری شدن نداشته باشد، لیزر، راه حل مدرن و مطمئن است که بدون تیغ و بخیه، بواسیر را در کوتاهترین زمان برطرف میکند.
هموروئید یا بواسیر چیست؟
هموروئید یک نوع عارضه است که زندگی بسیاری از افراد را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری به دلیل تورم و گشاد شدن رگهای خونی در داخل یا اطراف مقعد و رکتوم ایجاد میشود؛ اما خوشبختانه بواسیر در مراحل مختلف با .روشهای متنوعی مانند داروهای موضعی، تغییر سبک زندگی و در موارد شدیدتر با درمانهای پزشکی مثل لیزر قابل درمان است
تعریف ساده بواسیر به زبان بیمار
هر بار که مینشینم یا میخواهم دستشویی بروم، درد و سوزش شدیدی دارم. اطراف مقعدم برآمدگیهایی حس میکنم و گاهی خون روی مدفوع یا دستمال میبینم. بعد از اجابت مزاج حس میکنم رودهام کامل تخلیه نشده و حتی گاهی از رفتن به دستشویی میترسم.
بواسیر از نظر پزشکی و آناتومی رگهای مقعد
بواسیر یا هموروئید تورم و التهاب رگهای ناحیه مقعد و بخش پایین رکتوم (راست روده) است که به صورت طبیعی به عنوان بالشتکهای عروقی در کانال مقعدی وجود دارند و نقش مهمی در کنترل دفع مدفوع و حفظ آببندی مقعد ایفا میکنند. زمانی که این رگها تحت فشار ناشی از یبوست مزمن، زور زدن هنگام اجابت مزاج، بارداری یا نشستن طولانیمدت قرار بگیرند، گشاد و متورم میشوند و منجر به ایجاد بواسیر میگردند.
بواسیر داخلی و خارجی چه تفاوتی دارند؟
بواسیر داخلی و خارجی از نظر محل و علائم با هم متفاوت هستند:
بواسیر داخلی
- در داخل رکتوم قرار دارد.
- معمولا درد ندارد و قابل دیدن نیست.
- ممکن است خونریزی ایجاد کند یا هنگام دفع بیرون بزند.
بواسیر خارجی
- زیر پوست اطراف مقعد قرار دارد.
- قابل مشاهده و لمس است.
- اغلب دردناک است و میتواند باعث خارش و تورم شود.
بواسیر خفیف تا شدید؛ از درجات ۱ تا ۴
بواسیر به توجه به شدت بیرونزدگی از خفیف تا شدید به ۴ درجه تقسیم میشود؛ البته بواسیر خارجی درجهبندی نمیشود و صرفا در مواقعی که لخته خون شکل بگیرد، فرد درد را احساس میکند:
بواسیر درجه ۱
بواسیر درجه اول نسبت به سه نوع دیگر خفیفتر است. در این مرحله زائده گوشتی بیرون نمیزند و دیده نمیشود. ممکن است کمی خونریزی رخ دهد یا فرد حس کند باید به صورت مداوم اجابت مزاج کند؛ اما درد شدیدی احساس نمیشود.
بواسیر درجه ۲
در این حالت زائده هنگام زور زدن یا دفع مدفوع از مقعد بیرون میآید؛ اما پس از آن خودبهخود به جای اول باز میگردد. علائم این مرحله معمولا شامل خونریزی، خارش، سوزش و درد خفیف است.
بواسیر درجه ۳
در این مرحله علائم شدیدتر است؛ زائده هنگام دفع بیرون میزند و دیگر به راحتی برنمیگردد، بلکه فرد باید با فشار دست آن را به داخل بفرستد. در هموروئید درجه سوم درد، احساس خارش، خونریزی و ترشحات بیشتر است.
بواسیر درجه ۴
بواسیر درجه چهار شدیدترین حالت این بیماری است؛ زائده به صورت دائمی بیرون است و حتی با فشار دست به حالت قبل برنمیگردد. ممکن است خونریزی شدید و خارش آزاردهنده رخ دهد.
انواع بواسیر (هموروئید)
هموروئید میتوانید در داخل و خارج رکتوم (راست روده) به وجود بیاید. شدت علائم آن بسته به نوع بواسیر و محلی که رگها متورم شدهاند، متفاوت است. برخی انواع آن دردناک هستند و برخی دیگر بیشتر باعث خونریزی میشوند.
بواسیر داخلی؛ درجات و علائم هر درجه
این نوع در داخل راست روده شکل میگیرد و معمولا درد ندارد. اولین علامتش خونریزی هنگام اجابت مزاج است، وقتی پیشرفت میکند، احتمالا هنگام دفع از مقعد بیرون بزند و گاهی مجبور باشید با دست آن را جاگذاری کنید.
بواسیر خارجی؛ تودههای دردناک کنار مقعد
وقتی رگهای اطراف مقعد متورم میشوند، بواسیر خارجی ایجاد میشود. این نوع باعث درد، خارش و تورم میشود و نشستن یا رفتن به دستشویی را سخت میکند، گاهی هم کمی خونریزی دارد.
هموروئید ترومبوزه؛ نوع بسیار دردناک با لخته خون
اگر ناگهان لخته خون در رگهای بواسیر شکل بگیرد، تودهای سفت و حساس ایجاد میشود که رنگش بنفش یا آبی است و درد شدیدی دارد. در این مورد پزشک سریعا لخته خون را خارج میکند تا درد کم شود.
پرولاپس هموروئید؛ بیرونزدگی دائمی بواسیر
گاهی بواسیر داخلی یا خارجی بیش از حد بیرون میزند؛ این حالت پرولاپس نام دارد و معمولا با درد شدید و خونریزی همراه است. فرد در این حالت حتی نمیتواند بهداشت خود را به درستی رعایت کند. با وجود هر یک از نشانههای این نوع بواسیر میتوانید از لیزردرمانی برای آن استفاده کنید تا خیلی سریع از شر این عارضه راحت شوید.
علائم و نشانههای بواسیر در زنان و مردان
علائم بواسیر با توجه به شدت و محل بیماری متفاوت است. برخی افراد در مراحل اولیه بدون علامت هستند؛ اما با پیشرفت بیماری، علائم آزاردهندهای مانند خونریزی، درد، خارش و تودههای گوشتی ظاهر میشوند.
اولین علائم هشداردهنده بواسیر
- مشاهده خون روشن روی مدفوع، دستمال توالت یا کاسه توالت
- احساس فشار یا سنگینی در مقعد
- خارش و سوزش جزئی در ناحیه مقعد
- ترشح مخاطی بعد از اجابت مزاج
خونریزی مقعدی هنگام دفع؛ چه زمانی خطرناک است؟
خونریزی مقعدی از اولین نشانههای بواسیر است که اگر با علائم زیر همراه شود خطرناک است:
- درد شکمی زیاد همراه با تب
- استفراغ همراه با خون
- تهوع و سرگیجه
- تپش قلب و غش
- خونریزی طولانی (۱ الی ۲ روز)
- کاهش وزن و از دست دادن اشتها
- مدفوع سیاه
درد، سوزش و خارش مقعد
وقتی بواسیر بیرون از مقعد قرار گیرد یا شدید شده باشد؛ اغلب حساس درد، سوزش یا خارش ایجاد میکند. این حالت باعث میشود نشستن طولانی یا حتی راه رفتن آزاردهنده شود و تمرکز فرد را به هم بزند.
احساس توده یا برآمدگی گوشتی در ناحیه مقعد
بعضی افراد متوجه یک برجستگی نرم یا سفت کنار مقعد میشوند. این توده همان بواسیر است که امکان دارد دردناک باشد یا فقط حس ناخوشایند ایجاد کند و گاهی با لمس کردن مشخص میشود.
احساس دفع ناکامل مدفوع و فشار دائمی در مقعد
در بعضی موارد بعد از دفع، فرد حس میکند کارش کامل نشده و هنوز فشار یا سنگینی وجود دارد. این احساس بیشتر مواقع به خاطر ورم رگهای ناحیه مقعد است و اگر ادامهدار باشد، نیاز به درمان دارد.
علائم بواسیر در زنان (بارداری، بعد از زایمان)
- افزایش فشار مقعد به دلیل رشد جنین یا زایمان طبیعی
- خارش، سوزش و درد در مقعد
- خونریزی در هنگام یا بعد از اجابت مزاج
- ایجاد برجستگیهای گوشتی یا بالشتکهای متورم
- امکان بروز هموروئید ترومبوزه با توده سفت و رنگی
علائم بواسیر در مردان (شغلهای نشسته، ورزش سنگین)
- درد و خارش در اطراف یا داخل مقعد
- خون روشن روی مدفوع، دستمال یا لباس
- احساس توده یا برجستگی حساس در ناحیه مقعد
- تشدید علائم هنگام نشستن طولانی یا انجام ورزشهای سنگین
علتهای ایجاد بواسیر؛ از یبوست تا بارداری
علت بواسیر متعدد است، چیزهایی مثل یبوست، نشستن طولانی، تغذیه نامناسب یا بارداری میتوانند به مرور به ناحیه مقعد فشار بیاورند و باعث بروز این مشکل شوند. شناخت علت هموروئید کمک میکند راحتتر از بروز این عارضه پیشگیری کنید.
یبوست مزمن و زور زدن هنگام اجابت مزاج
سفت بودن مدفوع باعث فشار زیاد به رگهای مقعد میشود و بهمرور آنها را متورم میکند.
نشستن طولانیمدت در توالت و سبک زندگی کمتحرک
نشستن زیاد، بهخصوص روی توالت یا پشت میز، جریان طبیعی خون را مختل میکند و باعث تجمع خون در رگهای مقعد میشود.
رژیم غذایی کمفیبر و مصرف کم مایعات
وقتی فیبر و آب کافی مصرف نشود، مدفوع خشک و دفع آن سخت میشود و همین موضوع فشار روی ناحیه مقعد را افزایش میدهد.
بارداری و زایمان طبیعی سخت
در دوران بارداری، فشار رحم و تغییرات هورمونی باعث گشاد شدن رگها میشود و زایمان سخت این فشار را بیشتر میکند.
چاقی، اضافه وزن و شغلهای پشتمیزنشین
وزن بالا و نشستن زیاد، فشار مداومی به بخش پایینی بدن وارد میکند و مقعد را تحت فشار میگذارد.
بلند کردن اجسام سنگین و ورزشهای پرفشار
فعالیتهایی که نیاز به زور زدن دارند، فشار شکمی را بالا میبرند و میتوانند باعث تورم رگهای مقعد شوند.
اسهالهای مکرر و بیماریهای رودهای
دفعهای مکرر و التهاب روده، باعث میشود ناحیه مقعدی حساس شود.
بیماریهای زمینهای (کبدی، فشار خون در وریدهای گوارشی)
برخی بیماریها مثل مشکلات کبدی یا افزایش فشار در رگهای گوارشی، باعث بروز بیماری هموروئید میشوند که حتما پزشک باید آنها را بررسی کند.
از کجا بفهمیم بواسیر داریم؟ (تشخیص اولیه توسط خود فرد)
افرادی که بواسیر دارند اغلب خون قرمز روشن روی دستمال یا مدفوع میبینند و ممکن است درد، سوزش یا خارش در مقعد، توده یا برآمدگی حساس، احساس تخلیه ناقص روده و گاهی ترشح لزج را هم تجربه کنند.
علائمی که باید جدی بگیرید
- خونریزی قرمز روشن روی دستمال، مدفوع یا در توالت
- درد، سوزش یا حساسیت اطراف مقعد
- خارش مداوم
- وجود توده یا برآمدگی گوشتی
- احساس تخلیه ناقص روده
- ترشحات مخاطی
چه زمانی خون در مدفوع میتواند نشانه بیماری خطرناکتر باشد؟
زمانی که خونریزی ناشی از هموروئید با کاهش وزن، درد، تب یا ضعف همراه باشد، ممکن است خطرناک باشد و نیاز به درمان فوری دارد.
چه زمانی بواسیر نیست و مشکل چیز دیگری است؟
- درد شدید و سوزش هنگام دفع ممکن است شقاق باشد.
- تورم یا ترشح چرک مداوم میتواند فیستول باشد.
- اسهال خونی و کاهش وزن ممکن است نشانه بیماری التهابی روده یا عفونت باشد.
روشهای تشخیص بواسیر توسط پزشک
روشهای تشخیص بواسیر متعدد هستند و پزشک باتوجه به علائم بیمار میتواند از معاینه ساده مقعد، معاینه انگشتی، ابزارهایی مثل آنوسکوپ و رکتوسکوپ و در صورت نیاز کولونوسکوپی برای بررسی کامل روده استفاده کند. این روشها به پزشک کمک میکند تا هموروئید سادهتر تشخیص دهند و آن را با بیماریهای مشابه دیگر اشتباه نگیرد.
شرح حال و معاینه فیزیکی ناحیه مقعد
برای تشخیص بواسیر معمولا یک معاینه ساده انجام میدهند تا ناحیه مقعد را از نظر تورم، توده یا التهاب بررسی کنند. در صورت نیاز، پزشک با معاینه انگشتی داخل راستروده، وجود هموروئید داخلی را حس میکند.
آنوسکوپی و رکتوسکوپی برای بررسی داخل کانال مقعد
برای اینکه پزشک رگهای متورم داخل مقعد را بهتر ببیند، از آنوسکوپ یا رکتوسکوپ استفاده میکنند. با این ابزارهای نورانی کوچک میتوانند هموروئید داخلی و میزان بیرونزدگی آن را مشاهده کنند.
کولونوسکوپی در صورت شک به بیماریهای همراه (سرطان، پولیپ و …)
اگر بیمار سابقه خانوادگی سرطان روده یا علائم غیرعادی داشته باشد، کولونوسکوپی انجام میشود تا کل روده بزرگ و راستروده بررسی شده و مشکلات دقیقتر بررسی شوند.
تفاوت تشخیص بواسیر با شقاق، فیستول و سرطان مقعد
تشخیص درست مهم است؛ زیرا:
- شقاق معمولا با درد شدید همراه است.
- فیستول باعث ترشح چرکی میشود.
- سرطان ممکن است با خونریزی یا تغییر در حرکات روده دیده شود.
عوارض بواسیر درماننشده
متاسفانه اگر بواسیر درمان نشود، عوارض متعددی به وجود میآورد که ممکن است حتی بر کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی بگذارد. درمان هموروئید با لیزر یک روش راحت و بیدردسر است که این عوارض را از بین میبرد.
خونریزی مزمن و کمخونی
اگر خونریزی مقعدی نادیده گرفته شود، به مرور زمان باعث از دست رفتن خون زیادی میشود. این مسئله بدن را دچار کمبود آهن و در نهایت کمخونی میکند که با خستگی و ضعف مداوم همراه است.
گیر کردن و خفه شدن بواسیر (strangulated hemorrhoid)
گاهی خونرسانی به بواسیر داخلی قطع میشود و عضله مقعد آن را محکم میگیرد. به این حالت خفگی بواسیر میگویند که باعث درد شدید و ناگهانی شده و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد.
عفونت، ترشح و بوی بد ناحیه مقعد
وقتی بواسیر بیرون زده باشد، تمیز کردن کامل مقعد سخت میشود و باقی ماندن مدفوع یا ترشحات روی زائدهها میتواند باعث رشد باکتری، عفونت، خارش و بوی بد شود.
درد شدید و محدود شدن فعالیت روزانه
وقتی بواسیر شدید یا دارای لخته خون شود، درد آنقدر زیاد است که نشستن، راه رفتن و حتی انجام کارهای روزمره بسیار سخت میشود، این مشکل در بواسیر درجه ۴ شایع است.
تأثیر بواسیر بر کیفیت زندگی و روابط زناشویی
درد، بوی بد و ظاهر نامناسب مقعد میتواند اعتماد به نفس را کاهش دهد و باعث اضطراب شود، که روی زندگی روزمره و روابط شخصی تاثیر منفی میگذارد.
درمان بواسیر؛ از مراقبت در خانه تا لیزر و جراحی
برای درمان بواسیر میتوانید از مراقبت خانگی، پمادها، لیزر یا جراحی استفاده کنید. لیزر معمولا راحتتر است؛ درد کمتر دارد و کمک میکند تا علائم هموروئید سریعتر بهبود پیدا کنند؛ اما در روشهای دیگر طول درمان بیشتر است و بیمار درد بیشتری حس میکند.
درمان خانگی بواسیر خفیف (حمام سیتز، یخ، مراقبت موضعی)
برای بواسیر خفیف، نشستن در آب گرم روزی سه بار هر بار ۱۵ دقیقه و گذاشتن یخ به صورت غیرمستقیم به کاهش درد و ورم کمک میکند.
تغییر سبک زندگی و اصلاح عادات دفع
مهمترین کار پیشگیری از یبوست است، خیلی زیاد روی توالت ننشینید و از توالت فرنگی استفاده کنید تا فشار روی مقعد کم شود.
داروها و پمادهای بواسیر (آنتیهموروئید، قرص دافلون و…)
- پمادهای آنتیهموروئید: درد و خارش را موقتا کاهش میدهند؛ اما درمان با پماد قطعی نیستند.
- قرصهایی مثل دافلون: دیواره رگها را تقویت کرده و خونریزی را کم میکنند.
- مسکنهای بدون نسخه (مثل ایبوپروفن یا استامینوفن): برای کاهش درد و التهاب مفید هستند.
- شیافهای ضد التهاب یا نرمکننده مدفوع: دفع را راحتتر میکنند و فشار روی رگها را کم میکنند.
درمانهای سرپایی: رابربند، اسکلروتراپی، انعقاد مادون قرمز
درمانهای سرپایی بواسیر عبارتند از:
- رابربند (بستن کشی): در این روش یک کش کوچک دور پایه بواسیر قرار میگیرد تا به مرور بیفتد.
- اسکلروتراپی: در اسکلروتراپی مادهای تزریق برای خشک کردن و کوچک کردن بواسیر تزریق میشود.
- انعقاد مادون قرمز: از نور مادون قرمز برای سوزاندن رگهای متورم استفاده میشود.
درمان بواسیر با لیزر؛ مزایا، معایب و موارد مناسب
لیزر فیبر نوری بهترین جایگزین جراحی برای درمان هموروئید است؛ اشعه لیزر با دقت بالا بافت هموروئید را میسوزاند یا جمع میکند.
- مزایا: بدون درد و خونریزی، بدون بیهوشی، دوره نقاهت بسیار کوتاه (۱ روز).
- معایب: هزینه بالاتر نسبت به جراحی سنتی.
- موارد مناسب: تمام درجات بواسیر (حتی درجه ۴)
جراحی سنتی بواسیر (هموروئیدکتومی)؛ چه زمانی توصیه میشود؟
در این روش، بافت بواسیر با تیغ برداشته میشود و معمولا نیاز به بیهوشی و بستری در بیمارستان دارد. این روش فقط برای بواسیرهای خیلی بزرگ یا پیچیده که با روشهای دیگر درمان نشدهاند مناسب است و بعد از عمل درد قابل توجهای دارد.
درمان خانگی بواسیر؛ چه چیزی مؤثر است و چه چیزی نه؟
روشهای خانگی درمان هموروئید گاهی میتوانند علائم خفیف را کاهش دهند و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند. این روشها شامل تغییر سبک زندگی، مراقبتهای ساده در خانه و رعایت بهداشت ناحیه مقعد هستند؛ اما برای موارد شدید یا بواسیرهای ترومبوزه معمولا کافی نیستند و نیاز به مراجعه به پزشک و درمانهای تخصصی مانند لیزر یا جراحی دارد.
رژیم غذایی مناسب بواسیر (فیبر، مایعات، پرهیزها)
حتما روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید و از میوه، سبزیجات و نان سبوسدار استفاده کنید. غذاهای تند، فستفود و الکل را کمتر بخورید تا مشکل تشدید نشود.
نشستن در آب گرم (حمام سیتز)؛ چگونه و چند بار در روز؟
برای کاهش درد و آرام شدن عضلات مقعد، روزی ۳ بار در آب ولرم به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بنشینید.
استفاده از آلوئهورا، روغن نارگیل و درمانهای گیاهی؛ علمی یا تجربی؟
این روشها التهاب و سوزش را کمتر میکنند و حس راحتی میدهند؛ اما خود بواسیر را درمان نمیکنند و بهتر است کنار روشهای پزشکی استفاده شوند.
کارهایی که در درمان خانگی بواسیر نباید انجام دهید
- خاراندن ناحیه مقعد؛ زیرا باعث زخم بیشتر میشود.
- استفاده از صابونهای عطری و دستمال توالت زبر.
- به تاخیر انداختن دفع مدفوع؛ چون باعث خشک شدن مدفوع میشود.
پیشگیری از بواسیر و جلوگیری از عود بیماری
پیشگیری از بواسیر یک پروژهی کمهزینه و پربازده است؛ به شرطی که روی اصلاح سبک زندگی تمرکز شود. بخش عمدهای از موارد بواسیر با مدیریت یبوست، اصلاح عادات دفع و افزایش تحرک قابل کنترل است و از عود مجدد بیماری هم جلوگیری میکند.
برنامه غذایی پرفیبر برای پیشگیری از بواسیر
مهمترین اقدام پیشگیرانه، جلوگیری از یبوست مزمن است.
مصرف روزانه ۲۵ تا ۳۵ گرم فیبر باعث نرم شدن مدفوع و کاهش فشار هنگام دفع میشود.
انجیر، آلو، گلابی، حبوبات، سبزیجات و غلات کامل از منابع اصلی فیبر هستند و باید بهصورت منظم در رژیم غذایی گنجانده شوند، نه مقطعی و هیجانی.
برنامه نوشیدن آب در طول روز
فیبر بدون آب، نهتنها مفید نیست بلکه میتواند یبوست را تشدید کند.
نوشیدن آب کافی در طول روز به بهبود عملکرد روده و دفع راحتتر کمک میکند. هدف، حفظ رطوبت طبیعی مدفوع و کاهش فشار روی عروق ناحیه مقعد است.
عادات صحیح در توالت (زمان، زور زدن، نشستن طولانی)
عادات غلط دفع، یکی از دلایل اصلی بواسیر است.
به محض احساس نیاز، باید به توالت رفت. زور زدن شدید ممنوع است و نشستن طولانیمدت روی توالت، بهویژه بیش از ۵ دقیقه، فشار مستقیمی به رگهای مقعد وارد میکند. توالت محل نشستن طولانی یا استفاده از تلفن همراه نیست.
فعالیت بدنی، ورزش و کنترل وزن
تحرک بدنی منظم، بهویژه پیادهروی روزانه، حرکات طبیعی روده را تنظیم میکند.
اضافهوزن باعث افزایش فشار روی لگن و عروق مقعد میشود؛ بنابراین کاهش وزن نقش مستقیمی در پیشگیری و کنترل بواسیر دارد. اینجا بحث زیبایی نیست، بحث فشار فیزیکی است.
توصیههای شغلی برای افراد کمتحرک
افرادی با مشاغل پشتمیزنشینی یا رانندگی طولانیمدت در معرض خطر بیشتری هستند.
توصیه میشود هر ۴۵ تا ۶۰ دقیقه چند دقیقه از جای خود بلند شوند، قدم بزنند و از نشستن مداوم خودداری کنند. استفاده از بالشتکهای طبی میتواند فشار روی ناحیه مقعد را کاهش دهد، اما جایگزین تحرک نیست.
بواسیر در گروههای خاص
بواسیر در همه افراد یکسان ظاهر نمیشود.
شرایط فیزیکی، هورمونی و سبک زندگی باعث میشود برخی گروهها در معرض انواع خاصتری از بواسیر قرار بگیرند. شناخت این تفاوتها به تشخیص و درمان دقیقتر کمک میکند.
بواسیر در دوران بارداری و بعد از زایمان
در دوران بارداری، فشار جنین بر عروق لگن و تغییرات هورمونی میتواند باعث بواسیر شود.
در بسیاری از موارد، علائم پس از زایمان کاهش مییابد؛ اما اگر بواسیر باقی بماند یا تشدید شود، نیاز به درمان دارد. نوع درمان باید با نظر پزشک تعیین شود و بسته به شدت بیماری، دارویی یا روشهای کمتهاجمی مانند لیزر بررسی میشوند.
بواسیر در کودکان و نوجوانان؛ علائم و تشخیص
بواسیر در کودکان و نوجوانان شایع نیست، اما معمولا به دلیل یبوست مزمن یا نشستن نادرست روی توالت ایجاد میشود.
علائم میتواند شامل درد، خارش مقعد، خون روی مدفوع یا دستمال و گاهی برجستگی کوچک اطراف مقعد باشد. در صورت مشاهده این علائم، بررسی پزشکی ضروری است و نباید نادیده گرفته شود.
بواسیر در سالمندان؛ نکات مراقبتی
با افزایش سن، ضعف عضلات مقعد و کاهش تحرک باعث افزایش شیوع بواسیر میشود.
در درمان سالمندان باید بیماریهای زمینهای، مصرف داروها و شرایط عمومی بدن بهدقت در نظر گرفته شود. درمان خودسرانه در این گروه میتواند پرریسک باشد.
بواسیر در بیماران مبتلا به بیماریهای رودهای یا کبدی
افراد مبتلا به بیماریهای التهابی روده مانند کرون یا مشکلات کبدی از جمله سیروز، بیشتر در معرض بواسیر هستند.
در این بیماران، درمان پیچیدهتر است و حتما باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود، زیرا هرگونه خطا میتواند عوارض جدی ایجاد کند.
تفاوت بواسیر با سایر بیماریهای مقعدی
همه درد یا خونریزی مقعدی بواسیر نیست.
شناخت تفاوت بواسیر با سایر بیماریهای مقعدی به تشخیص زودتر کمک میکند، اما جایگزین معاینه پزشکی نمیشود.
تفاوت بواسیر و شقاق مقعدی (فیشر)
بواسیر معمولا بهصورت تورم یا توده در ناحیه مقعد همراه با احساس فشار یا سنگینی دیده میشود.
در مقابل، شقاق مقعدی یک ترک یا زخم در دیواره مقعد است که درد شدید و سوزشی، شبیه بریدگی، ایجاد میکند و اغلب هنگام دفع تشدید میشود.
تفاوت بواسیر با سرطان مقعد یا سرطان روده
بواسیر و سرطان ممکن است علائم مشترکی مثل خونریزی یا توده داشته باشند، اما یکسان نیستند.
در سرطان معمولا علائمی مانند کاهش وزن بیدلیل، تغییر شکل مدفوع (باریک و مدادی)، درد شکمی یا تغییر ناگهانی در الگوی دفع هم دیده میشود.
چه زمانی خونریزی مقعدی میتواند نشانه سرطان باشد؟
اگر خونریزی مقعدی تیرهرنگ باشد، با مخاط همراه شود یا همزمان با درد شکم، کاهش وزن یا تغییر دفعات دفع رخ دهد، باید جدی گرفته شود.
هیچ خونریزی مقعدی نباید صرفا بواسیر فرض شود. بررسی پزشکی در این موارد ضروری و غیرقابلچشمپوشی است.
چه زمانی بواسیر خطرناک است و باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
معمولا بواسیر خطرناک نیست و قابل درمان است؛ اما اگر درد شدید ناگهانی، خونریزی زیاد، تورم بزرگ یا تغییر رنگ دیدید، یا توده به داخل برنگشت، سریعا به پزشک مراجعه کنید تا راحتتر درمان شوید و مشکلی پیش نیاید.
خونریزی شدید یا ناگهانی
اگر حجم خونریزی زیاد است و باعث سرگیجه یا ضعف میشود، نشانه خطر است.
درد شدید و غیرقابل تحمل در ناحیه مقعد
این درد معمولا نشانه لخته شدن خون (ترومبوز) یا مرگ بافت (نکروزه شدن) است و نیاز به تخلیه فوری دارد.
تب، لرز و علائم عفونت
وجود تب همراه با درد مقعد میتواند نشانه ایجاد آبسه یا همان دمل چرکی در کنار بواسیر باشد که خطرناک است.
تغییر ناگهانی در عادت دفع یا شکل مدفوع
در صورتی که هنگام دفع احساس و تغییر ناخوشایندی داشتید و این اتفاق طولانی شد، باید توسط پزشک و روشهای تشخیصی مانند کولونوسکوپی معاینه شوید.
انتخاب دکتر متخصص برای درمان بواسیر
برای درمان بواسیر، داشتن یک دکتر متخصص و باتجربه بسیار مهم است؛ پزشک درست میتواند نوع و شدت بیماری را تشخیص دهد و بهترین روش درمان، از دارو تا لیزر، را انتخاب کند تا بهبودی سریعتر و عوارض کمتر شود.
به چه دکتری برای بواسیر مراجعه کنیم؟ (جراح عمومی، کولورکتال و…)
بهترین گزینه، جراح عمومی یا فوق تخصص کولورکتال (روده و مقعد) است؛ این پزشکان شناخت دقیقتری از آناتومی ناحیه مقعد دارند.
چه معیارهایی در انتخاب کلینیک و روش درمان مهم است؟
برای انتخاب کلینیک مناسب، بهتر است مرکزی را انتخاب کنید که تجهیزات مدرن مثل لیزر داشته باشد، محیط آن تمیز و استریل باشد و بتوان درمان را سرپایی انجام داد تا نیاز به بستری نداشته باشید.
نقش تجربه پزشک در موفقیت لیزر و جراحی بواسیر
تجربه پزشک در درمان بواسیر با لیزر یا جراحی بسیار مهم است؛ چون او میداند لیزر را دقیقا کجا و با چه شدت استفاده کند تا عضله مقعد آسیب نبیند و بیماری دوباره برنگردد.
سوالات متداول درباره بواسیر (FAQ)
آیا بواسیر خودبهخود خوب میشود؟
فقط بواسیرهای خفیف ممکن است با تغییر رژیم غذایی و جلوگیری از یبوست بهتر شوند، درجات بالاتر نیاز به درمانهایی مانند لیزر دارند.
آیا بواسیر میتواند دوباره عود کند؟
بله، اگر بعد از درمان دوباره یبوست یا زور زدن شدید داشته باشید، احتمال بازگشت وجود دارد.
بواسیر خونی چقدر خطرناک است؟
خونریزی طولانیمدت میتواند باعث کمخونی شود؛ اما اغلب خطر مرگ ندارد، مگر اینکه با مشکلات جدی دیگر اشتباه گرفته شود.
لیزر بواسیر بهتر است یا جراحی سنتی؟
لیزر روش راحتتر و سریعتر است، درد و خونریزی کمتری دارد و دوره نقاهت کوتاهتری نسبت به جراحی با تیغ دارد.
بعد از درمان بواسیر، چه کارهایی را نباید انجام داد؟
بلند کردن اجسام سنگین، زور زدن زیاد و مصرف غذاهای یبوستآور تا بهبود کامل ممنوع است.
دیسکریپشن: بواسیر چیست و چه علائمی دارد؟ چه زمانی هموروئید خطرناک میشود؟ در این مقاله با روشهای تشخیص، درمان خانگی، دارویی و درمان بواسیر با لیزر آشنا میشوید.
منابع: