لیزر هموروئید (بواسیر)؛ نحوه انجام، مزایا، هزینه و مراقبت ها
لیزر هموروئید یکی از روش های کم تهاجمی برای درمان برخی انواع بیماری هموروئید است که با استفاده از انرژی لیزر، بافت هموروئیدی را کوچک کرده و در برخی تکنیک ها جریان خون ورودی به آن را کاهش می دهد.
این روش در سال های اخیر به عنوان جایگزینی کم تهاجمی تر برای برخی جراحی های سنتی مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، لیزر برای همه بیماران و همه درجات هموروئید مناسب نیست و انتخاب روش درمان باید بر اساس نوع هموروئید، درجه بیماری، میزان بیرون زدگی، علائم و شرایط فرد انجام شود.
مطالعات مقایسه ای نشان داده اند که لیزر هموروئیدوپلاستی در مقایسه با هموروئیدکتومی سنتی معمولاً با درد و خونریزی کمتر و بازگشت سریع تر به فعالیت های روزمره همراه است، اما این مزایا به معنی مناسب بودن لیزر برای تمام بیماران نیست.
لیزر هموروئید چیست و چگونه انجام میشود؟
لیزر هموروئید یک عنوان کلی برای چند تکنیک مبتنی بر انرژی لیزر است.
یکی از شناخته شده ترین روش ها لیزر هموروئیدوپلاستی (Laser Hemorrhoidoplasty یا LHP) است.
در LHP، فیبر لیزر معمولاً از طریق یک سوراخ کوچک وارد بافت هموروئیدی میشود.
انرژی لیزر به صورت کنترل شده به بافت زیرمخاطی منتقل می شود و باعث جمع شدن و کوچک شدن بافت هموروئیدی و کاهش جریان خون آن می شود.
روش دیگری به نام HeLP یا Hemorrhoidal Laser Procedure وجود دارد که بیشتر بر شناسایی و بستن عروق تغذیه کننده هموروئید تمرکز دارد.
این روش معمولاً با کمک داپلر برای پیدا کردن عروق انجام می شود.
بنابراین، وقتی از «عمل بواسیر با لیزر» صحبت می شود، باید مشخص شود دقیقاً کدام تکنیک لیزری مدنظر است.
لیزر هموروئید برای چه کسانی مناسب است؟
لیزر بیشتر برای بیمارانی مطرح می شود که هموروئید آنها علامت دار و قابل درمان با روش های کم تهاجمی باشد.
در مطالعات انجام شده، بخش قابل توجهی از بیماران تحت LHP را افراد مبتلا به هموروئید درجه ۲ و ۳ تشکیل داده‌اند.
لیزر ممکن است برای بیمارانی مناسب باشد که:
- هموروئید داخلی علامت دار دارند.
- به درمان های اولیه پاسخ کافی نداده‌اند.
- به دنبال روش کم تهاجمی تری نسبت به هموروئیدکتومی هستند.
- تمایل دارند دوره بازگشت به فعالیت های روزمره کوتاه تر باشد.
- شرایط عمومی لازم برای انجام این روش را دارند.
در مقابل، در هموروئید های بسیار بزرگ، بیرون زدگی شدید یا برخی موارد درجه ۴، ممکن است روش های برداشت مستقیم بافت مانند هموروئیدکتومی انتخاب مناسب تری باشند.
تصمیم نهایی باید پس از معاینه توسط جراح گرفته شود.
لیزر برای کدام انواع و درجات هموروئید قابل استفاده است؟
میزان کاربرد لیزر به تکنیک مورد استفاده بستگی دارد.
شواهد موجود، بیشترین تجربه را در هموروئیدهای داخلی درجه ۲ و ۳ نشان می دهند.
در برخی مطالعات، بیماران درجه ۴ نیز بررسی شده اند، اما نمی توان بر اساس درجه بیماری به تنهایی مشخص کرد که لیزر برای فرد مناسب است یا خیر.
| توضیح | امکان استفاده از لیزر | درجه هموروئید |
| معمولاً ابتدا درمان‌های غیرجراحی بررسی می‌شوند | در برخی موارد | درجه ۱ |
| یکی از گروه‌هایی است که شواهد لیزر درباره آن بیشتر است | مناسب در بسیاری از موارد | درجه ۲ |
| وضعیت بیرون زدگی و قابلیت برگشت آن اهمیت دارد | در برخی بیماران | درجه ۳ |
| در موارد پیشرفته ممکن است جراحی برداشت بافت مناسب‌تر باشد | محدودتر | درجه ۴ |
همچنین هموروئید خارجی لزوماً با همان تکنیک هایی که برای هموروئید داخلی استفاده می شوند درمان نمی‌شود.
بنابراین وجود یک توده خارجی بزرگ یا هموروئید ترکیبی می‌تواند انتخاب روش را تغییر دهد.
مراحل انجام عمل هموروئید با لیزر چگونه است؟
روند دقیق به تکنیک لیزری بستگی دارد، اما به طور کلی مراحل شامل موارد زیر است:
۱. معاینه و تعیین نوع هموروئید
پزشک ابتدا وضعیت بیمار را بررسی می کند تا نوع و درجه هموروئید مشخص شود و سایر علل احتمالی علائم نیز در نظر گرفته شوند.
۲. آماده سازی بیمار
بسته به شرایط بیمار و روش انتخاب شده، نوع بی حسی یا بیهوشی مشخص می شود و دستورهای لازم قبل از عمل به بیمار داده میشود.
۳. ورود فیبر لیزر
در LHP، فیبر لیزر از طریق یک سوراخ کوچک وارد بافت هموروئیدی میشود.
۴. تابش کنترل شده انرژی
انرژی لیزر به صورت کنترل شده به بافت منتقل می شود تا باعث جمع شدن بافت و کاهش جریان خون آن شود.
۵. پایان عمل و انتقال به ریکاوری
پس از پایان کار، بیمار برای مدتی تحت نظر قرار می گیرد و در صورت پایدار بودن وضعیت، ممکن است در همان روز ترخیص شود.
تکنیک، طول موج، انرژی و نحوه استفاده از لیزر باید بر اساس پروتکل درمانی و تجربه جراح تعیین شود؛ بنابراین «لیزر» به تنهایی یک روش کاملاً یکسان در همه مراکز نیست.
آمادگی قبل از لیزر هموروئید چگونه است؟
قبل از درمان هموروئید با لیزر، پزشک درباره سابقه بیماری ها، داروهای مصرفی و وضعیت عمومی بیمار سؤال می کند.
ممکن است اقدامات زیر توصیه شوند:
- معاینه کامل ناحیه مقعد و رکتوم
- بررسی داروهای مصرفی، به خصوص داروهای مؤثر بر انعقاد خون
- انجام آزمایش های موردنیاز در صورت تشخیص پزشک
- رعایت دستور مربوط به ناشتا بودن در صورت نیاز
- رعایت دستورهای مربوط به آماده‌سازی روده، در صورت تجویز
- هماهنگی برای بازگشت به منزل پس از عمل
داروهای مصرفی، به خصوص دارو های رقیق کننده خون، نباید بدون هماهنگی با پزشک قطع یا تغییر داده شوند.
مزایای لیزر هموروئید نسبت به جراحی چیست؟
یکی از دلایل محبوبیت لیزر بواسیر، کم تهاجمی تر بودن آن نسبت به هموروئیدکتومی سنتی است.
مطالعات و متاآنالیزهای منتشرشده مزایایی مانند موارد زیر را گزارش کرده‌اند:
درد کمتر بعد از عمل
خونریزی کمتر
زمان جراحی کوتاه تر
بازگشت سریع تر به فعالیت های روزمره
کاهش برخی عوارض بعد از جراحی
بستری کوتاه‌تر در برخی بیماران
برای مثال، یک متاآنالیز سال ۲۰۲۴ که ۱۷ مطالعه و ۱۱۹۶ بیمار را بررسی کرد، نشان داد LHP در مقایسه با هموروئیدکتومی سنتی با خونریزی، درد و زمان عمل کمتر همراه بوده است.
در همین مطالعه، تفاوت معنی‌داری در عود هموروئید مشاهده نشد.
البته کیفیت شواهد برای همه جنبه های لیزر یکسان نیست و نتایج می توانند با توجه به تکنیک، درجه بیماری و تجربه جراح متفاوت باشند.
معایب و عوارض احتمالی لیزر هموروئید چیست؟
لیزر هموروئید نیز مانند هر روش درمانی دیگری بدون عارضه نیست.
عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:
- درد یا احساس ناراحتی
- خونریزی
- تورم
- ترشح
- احساس فشار یا ناراحتی هنگام دفع
- عفونت، به‌ندرت
- احتباس ادرار، در برخی موارد
- باقی ماندن یا عود علائم
- نیاز به درمان مجدد
یکی از محدودیت های مهم لیزر این است که در برخی بیماران، به خصوص موارد پیشرفته با بیرون زدگی قابل توجه، ممکن است به اندازه جراحی برداشت مستقیم بافت مؤثر نباشد.
همچنین شواهد درباره عود در مطالعات مختلف یکسان نیست.
برخی مطالعات نتایج مشابه با جراحی سنتی نشان داده اند، در حالی که بعضی پژوهش ها افزایش عود را برای برخی تکنیک ها گزارش کرده‌اند
لیزر هموروئید بهتر است یا جراحی سنتی؟
پاسخ این سؤال به شرایط بیمار بستگی دارد.
لیزر معمولاً مزیت هایی مانند درد و خونریزی کمتر و بازگشت سریع تر به فعالیت را دارد.
در مقابل، هموروئیدکتومی سنتی برای هموروئید های بزرگ، بیرون زده یا پیشرفته همچنان یک روش مؤثر و تثبیت شده محسوب میشود.
| جراحی سنتی | لیزر هموروئید | ویژگی |
| بیشتر | کمتر | میزان تهاجمی بودن |
| معمولاً بیشتر | معمولاً کمتر | درد بعد از عمل |
| بیشتر | معمولاً کمتر | خونریزی |
| معمولاً دیرتر | معمولاً سریع تر | بازگشت به فعالیت |
| کاربرد گسترده تر | بسته به شرایط | هموروئید های بزرگ و پیشرفته |
| معمولاً پایین، اما صفر نیست | وابسته به تکنیک و بیمار | احتمال عود |
بنابراین نمی توان گفت لیزر همیشه بهتر از جراحی است.
روش مناسب باید بر اساس معاینه و وضعیت واقعی هموروئید انتخاب شود.
آیا لیزر هموروئید درد دارد؟
لیزر هموروئید معمولاً با درد بعد از عمل کمتری نسبت به هموروئید کتومی باز همراه است.
متاآنالیزهای انجام شده نیز کاهش قابل توجه درد بعد از LHP را گزارش کرده اند.
با این حال، «بدون درد بودن» ادعای دقیقی نیست.
بیمار ممکن است بعد از عمل دچار درد خفیف، احساس فشار، سوزش یا ناراحتی هنگام دفع شود.
شدت ناراحتی به تکنیک مورد استفاده، تعداد هموروئید های درمان شده و شرایط فرد بستگی دارد.
مدت زمان انجام لیزر هموروئید چقدر است؟
لیزر هموروئید معمولاً زمان عمل کوتاهی دارد و مطالعات مقایسه ای نشان داده اند که زمان انجام LHP در مقایسه با هموروئیدکتومی سنتی کمتر است.
با این حال، مدت دقیق عمل عدد ثابتی نیست و به تعداد نواحی درگیر، تکنیک مورد استفاده و شرایط بیمار بستگی دارد.
همچنین باید توجه داشت که مدت عمل با مدت حضور در مرکز درمانی متفاوت است؛
زیرا آماده سازی قبل از عمل و پایش بیمار پس از آن نیز زمان می برد.
مراقبت‌های بعد از لیزر هموروئید چیست؟
مراقبت های بعد از عمل بواسیر با لیزر با هدف کاهش درد، جلوگیری از یبوست و کمک به ترمیم انجام می‌شوند.
جلوگیری از یبوست
مهم ترین اقدامات شامل:
- مصرف آب کافی
- دریافت فیبر از رژیم غذایی
- پرهیز از زور زدن هنگام دفع
- استفاده از نرم کننده مدفوع یا ملین در صورت تجویز پزشک
- رعایت بهداشت
ناحیه مقعد باید به آرامی تمیز شود. از مالش شدید یا استفاده خود سرانه از مواد ضد عفونی کننده قوی در ناحیه جراحی خودداری کنید.
فعالیت بدنی
پیاده روی سبک معمولاً بهتر از استراحت مطلق است، اما فعالیت های سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و ورزش شدید باید تا زمان تأیید پزشک محدود شوند.
مصرف دارو
داروهای مسکن یا سایر داروهای تجویزشده را طبق دستور پزشک مصرف کنید و از مصرف خود سرانه داروهای مؤثر بر خونریزی خودداری کنید.
دوره نقاهت و بهبودی بعد از لیزر هموروئید چقدر است؟
یکی از مزیت های مهم LHP، بازگشت سریع تر به فعالیت های روزمره نسبت به هموروئیدکتومی سنتی است.
مطالعات مقایسه‌ای نیز این مزیت را گزارش کرده‌اند.
با این حال، زمان بهبودی به وضعیت بیمار و نوع فعالیت او بستگی دارد.
ممکن است بیمار در روزهای ابتدایی مقداری درد، سوزش یا ناراحتی هنگام دفع داشته باشد.
افرادی که شغل فیزیکی دارند معمولاً نسبت به افرادی که کار اداری انجام می دهند به زمان بیشتری برای بازگشت به فعالیت کامل نیاز دارند.
کی از سوالات پر تکرار که بیماران بعد از انجام لیزر میپرسند این است که: تا چند ساعت بعد از انجام لیزر میتوانند اجابت مزاج کنند؟ برای دریافت پاسخ این سوال حتما مراقبت بعد از لیزر را مطالعه کنید.
آیا احتمال بازگشت هموروئید بعد از لیزر وجود دارد؟
بله. هیچ روش درمانی احتمال عود هموروئید را به صفر نمی‌رساند.
در مطالعات مختلف، میزان عود LHP متفاوت بوده و به عواملی مانند درجه هموروئید، تکنیک مورد استفاده، طول مدت پیگیری و نحوه انجام درمان بستگی داشته است.
یک متا آنالیز سال ۲۰۲۴ نشان داد که در مقایسه با هموروئیدکتومی سنتی، تفاوت معنی داری در عود کلی مشاهده نشده است؛ در حالی که برخی مطالعات دیگر، بسته به تکنیک لیزر، نتایج متفاوتی گزارش کرده اند.
یکی از عواملی که باعث بازگشت مجدد هموروئید میشود ، روابط جنسی هستش ، برای دیدن سوال و جواب های بیماران و پزشکان در این مورد ، رابطه بعد از انجام لیزر را مطالعه کنید
برای کاهش احتمال عود، کنترل یبوست، دریافت فیبر کافی، نوشیدن آب و پرهیز از زور زدن هنگام دفع اهمیت دارد.
هزینه لیزر هموروئید چقدر است؟
هزینه لیزر هموروئید قیمت ثابتی ندارد و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع و درجه هموروئید
- تکنیک لیزری مورد استفاده
- تعداد نواحی تحت درمان
- دستمزد جراح
- نوع مرکز درمانی
- هزینه بی‌حسی یا بیهوشی
- آزمایش‌ها و بررسی‌های قبل از عمل
- داروها و مراقبت‌های بعد از عمل
- پوشش بیمه
به همین دلیل، قیمت دقیق معمولاً پس از معاینه و تعیین روش مناسب مشخص میشود.