عمل و جراحی هموروئید (بواسیر)؛ روش‌ها، مراحل و مراقبت های بعد از عمل
عمل هموروئید یکی از روش های درمان هموروئید های شدید، بزرگ یا مقاوم به درمان های دیگر است.
برخلاف تصور رایج، همه افراد مبتلا به بواسیر به جراحی نیاز ندارند و بسیاری از موارد با اصلاح رژیم غذایی، دارو یا روش های کم تهاجمی کنترل می شوند.
جراحی معمولاً زمانی مطرح می شود که هموروئید باعث خونریزی مکرر، بیرون زدگی قابل توجه، درد یا اختلال در زندگی روزمره شده باشد یا درمان‌های قبلی نتیجه مطلوبی نداشته باشند.
در این مقاله با انواع جراحی هموروئید، نحوه انجام عمل بواسیر، آمادگی قبل از جراحی، بیهوشی، مراقبت های بعد از عمل، درد و خونریزی، دوره نقاهت، عوارض و احتمال بازگشت هموروئید آشنا می‌شوید.
چه هموروئیدی نیاز به عمل دارد؟
تشخیص نیاز به جراحی باید توسط پزشک و بر اساس نوع، درجه، اندازه و شدت علائم انجام شود.
در بسیاری از بیماران، ابتدا درمان های غیرجراحی یا روش های کم تهاجمی مانند لیگاسیون با حلقه لاستیکی امتحان می‌شوند.
با این حال، هموروئید های داخلی درجه ۳ و ۴، هموروئید های بزرگ یا ترکیبی از هموروئید داخلی و خارجی علامت دار بیشتر از سایر موارد ممکن است به هموروئیدکتومی نیاز داشته باشند.
همچنین اگر درمان های قبلی مؤثر نبوده باشند یا علائم به طور مکرر عود کنند، جراحی می تواند گزینه مناسب تری باشد.
راهنمای انجمن جراحان کولورکتال آمریکا نیز هموروئید کتومی را برای برخی بیماران مبتلا به هموروئید خارجی علامت دار یا هموروئید داخلی درجه ۳ و ۴ توصیه می‌کند.
به طور کلی، جراحی ممکن است در شرایط زیر مطرح شود:
- هموروئید داخلی درجه ۳ یا ۴
- بیرون‌زدگی شدید و مکرر هموروئید
- هموروئید خارجی بزرگ و علامت دار
- خونریزی های مکرر یا قابل توجه
- درد و ناراحتی شدید یا مداوم
- عدم پاسخ به درمان های دارویی و روش های کم‌تهاجمی
- عود مکرر هموروئید پس از درمان
نکته: خونریزی مقعدی را نباید بدون بررسی پزشکی به بواسیر نسبت داد؛ زیرا بیماری های دیگری نیز می‌توانند باعث خونریزی شوند.
عمل هموروئید (جراحی بواسیر) چیست؟
عمل هموروئید به مجموعه ای از روش های جراحی گفته میشود که با هدف کاهش یا برداشتن بافت هموروئیدی و برطرف کردن بیرون زدگی، خونریزی یا سایر علائم انجام می‌شوند.
رایج ترین عمل، هموروئید کتومی (Hemorrhoidectomy) است.
در این روش، جراح بافت هموروئیدی مشکل ساز را به صورت مستقیم خارج می کند.
هموروئید کتومی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای درمان هموروئید های شدید یا عود کننده محسوب میشود، اما در مقایسه با بعضی روش های کم تهاجمی می تواند درد و دوره نقاهت بیشتری داشته باشد.
روش جراحی مناسب برای هر فرد یکسان نیست و به عواملی مانند نوع هموروئید، درجه آن، وجود هموروئید خارجی، میزان بیرون زدگی و سابقه درمان های قبلی بستگی دارد.
خیلی از کاربران این سوال را دارند که : آیا عمل بواسیر درد دارد؟ برای پاسخ به این سوال و سوال های مشابه حتما صفحه انجمن رو مطالعه کنید.
انواع روش های جراحی هموروئید و بواسیر کدام اند؟
روش های درمان جراحی هموروئید شامل چند تکنیک مختلف هستند و انتخاب روش باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود.
۱. هموروئیدکتومی
در هموروئیدکتومی، بافت هموروئیدی اضافی توسط جراح برداشته می شود.
این روش به خصوص برای هموروئید های بزرگ، بیرون‌زده، خارجی یا هموروئید های داخلی پیشرفته کاربرد دارد.
مزیت اصلی هموروئیدکتومی، برداشتن مستقیم بافت هموروئیدی است و معمولاً احتمال عود آن از برخی روش‌های غیربرداشتی کمتر است.
در مقابل، درد بعد از عمل و زمان بهبودی ممکن است بیشتر باشد.
۲. هموروئیدوپکسی با استاپلر
در Stapled Hemorrhoidopexy، به جای برداشتن کامل هموروئید، با استفاده از دستگاه مخصوص، بافت هموروئیدی به سمت داخل برگردانده شده و جریان خون آن کاهش پیدا می‌کند.
این روش معمولاً درد اولیه کمتری نسبت به هموروئیدکتومی دارد و بازگشت سریع تر به فعالیت های روزمره ممکن است، اما در مقایسه با هموروئیدکتومی احتمال عود هموروئید و برخی مشکلات مانند افتادگی رکتوم بیشتر گزارش شده است. بنابراین برای همه بیماران گزینه مناسب نیست.
۳. لیگاسیون شریان هموروئیدی
در این روش، عروق تغذیه‌کننده هموروئید شناسایی و با بخیه بسته می‌شوند تا جریان خون ورودی به بافت هموروئیدی کاهش پیدا کند.
این روش در برخی بیماران، به‌ویژه بعضی موارد هموروئید داخلی، قابل استفاده است.
۴. برداشتن هموروئید خارجی ترومبوزه
اگر در هموروئید خارجی یک لخته خون تشکیل شده باشد و درد شدید ایجاد کند، در شرایط خاص ممکن است پزشک اقدام به خارج کردن لخته یا بافت هموروئیدی کند.
این روش با هموروئیدکتومی کامل برای هموروئیدهای مزمن یکسان نیست و زمان انجام آن نیز اهمیت دارد.
آیا عمل لیزر هموروئید یک روش جراحی جداگانه است؟
اصطلاح «عمل لیزر هموروئید» در مراکز درمانی مختلف ممکن است برای تکنیک های متفاوتی استفاده شود.
بنابراین صرفاً شنیدن عنوان لیزر نمی تواند مشخص کند که چه روشی برای بیمار انجام خواهد شد.
قبل از تصمیم گیری، بهتر است از پزشک درباره نام دقیق تکنیک، نوع هموروئید قابل درمان، مزایا، احتمال عود، میزان درد و دوره نقاهت سؤال شود.
عمل هموروئید و بواسیر چگونه انجام می شود؟
مراحل عمل بسته به تکنیک انتخاب شده متفاوت است، اما روند کلی معمولاً شامل این مراحل است:
- معاینه و تأیید تشخیص
- تعیین نوع و درجه هموروئید
- انتخاب روش جراحی مناسب
- آماده‌سازی بیمار و انجام بیهوشی یا بی حسی
- انجام تکنیک جراحی انتخاب شده
- انتقال بیمار به بخش ریکاوری
- کنترل درد، علائم حیاتی و وضعیت ادرار
- ترخیص در صورت پایدار بودن شرایط
بسیاری از اعمال هموروئید به صورت سرپایی انجام می شوند و بیمار ممکن است همان روز یا پس از مدت کوتاهی از بیمارستان مرخص شود؛ با این حال، نوع عمل و شرایط عمومی بیمار در مدت بستری مؤثر است.
آمادگی قبل از عمل هموروئید چگونه است؟
پزشک پیش از جراحی درباره سابقه بیماری‌ها، داروهای مصرفی، حساسیت‌های دارویی و وضعیت عمومی سلامت سؤال می‌کند.
در صورت نیاز نیز آزمایش ها یا ارزیابی های پیش از بیهوشی انجام میشود.
مهم ترین اقدامات قبل از عمل عبارت‌اند از:
- اطلاع دادن درباره تمام داروهای مصرفی
- اعلام مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
- رعایت دستور پزشک درباره ناشتا بودن
- رعایت دستورالعمل مربوط به آماده سازی روده در صورت تجویز
- هماهنگی برای بازگشت به منزل
- فراهم کردن فرد همراه، به‌خصوص در صورت انجام بیهوشی
- برنامه ریزی برای چند روز استراحت پس از جراحی
- داروهای خود را بدون نظر پزشک قطع نکنید
. به خصوص دارو های مؤثر بر انعقاد خون باید قبل از جراحی طبق نظر جراح و متخصص مربوطه مدیریت شوند.
مدت زمان عمل هموروئید چقدر است؟
مدت جراحی به نوع هموروئید، تعداد نواحی درگیر و تکنیک مورد استفاده بستگی دارد.
برخی جراحی‌های هموروئید حدود ۳۰ دقیقه طول می کشند، اما این زمان ثابت نیست و ممکن است در افراد مختلف بیشتر یا کمتر باشد.
مدت حضور در مرکز درمانی نیز فقط به زمان خود جراحی محدود نمی شود و شامل آماده سازی قبل از عمل و پایش بیمار در ریکاوری است.
آیا عمل هموروئید با بیهوشی انجام میشود یا بی حسی؟
نوع بیهوشی یا بی‌حسی به روش جراحی، شرایط بیمار و نظر جراح و متخصص بیهوشی بستگی دارد.
بسته به شرایط، ممکن است از یکی از گزینه های زیر استفاده شود:
- بیهوشی عمومی
- بی حسی نخاعی
- بی حسی موضعی همراه با داروی آرام بخش
بنابراین نمی توان گفت همه جراحی های بواسیر الزاماً با بیهوشی عمومی انجام می‌شوند.
نوع بیهوشی پیش از عمل با بیمار بررسی و انتخاب میشود.
مراقبت های بعد از عمل هموروئید چیست؟
مراقبت صحیح بعد از جراحی بواسیر نقش مهمی در کنترل درد، جلوگیری از یبوست و کاهش احتمال عوارض دارد.
تغذیه بعد از عمل
هدف اصلی، جلوگیری از سفت شدن مدفوع و زور زدن هنگام دفع است.
مصرف آب کافی و غذا های حاوی فیبر می تواند به نرم شدن مدفوع کمک کند.
در صورت تجویز پزشک، ممکن است از نرم کننده مدفوع یا ملین نیز استفاده شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله تغذیه هموروئید را مطالعه کنید.
رعایت بهداشت ناحیه جراحی
ناحیه مقعد باید طبق دستور پزشک تمیز نگه داشته شود.
شست و شوی ملایم با آب و خشک کردن بدون اصطکاک شدید معمولاً توصیه میشود.
حمام نشسته با آب گرم نیز می تواند به کاهش ناراحتی کمک کند.
فعالیت بدنی
استراحت در روزهای ابتدایی ضروری است، اما بی تحرکی طولانی نیز مناسب نیست.
زمان بازگشت به فعالیت های روزمره و ورزش باید بر اساس وضعیت بیمار و توصیه جراح تعیین شود.
جلوگیری از یبوست
یکی از مهم ترین مراقبت‌ها بعد از عمل، جلوگیری از یبوست و زور زدن هنگام دفع است.
رژیم پرفیبر، مصرف مایعات کافی و داروهای تجویزشده توسط پزشک می توانند در این زمینه کمک کننده باشند.
درد بعد از عمل هموروئید چگونه کنترل می شود؟
درد و ناراحتی بعد از هموروئیدکتومی شایع است و معمولاً هنگام دفع مدفوع بیشتر احساس می شود.
شدت درد به نوع جراحی، وضعیت فرد و روند ترمیم بستگی دارد.
پزشک ممکن است برای کنترل درد داروهای مسکن تجویز کند.
استفاده از حمام نشسته با آب گرم نیز می تواند به کاهش درد و ناراحتی کمک کند.
برنامه کنترل درد باید مطابق نسخه پزشک باشد و نباید خودسرانه مقدار دارو تغییر کند.
یکی از اهداف مراقبت های بعد از جراحی، ایجاد شرایطی است که بیمار بتواند بدون ترس و زور زدن دفع داشته باشد.
خونریزی بعد از عمل هموروئید طبیعی است؟
مقدار کمی خونریزی یا لکه بینی بعد از جراحی هموروئید می تواند طبیعی باشد و معمولاً با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند.
با این حال، خونریزی شدید، مداوم یا همراه با لخته های بزرگ طبیعی محسوب نمی شود و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
اگر بعد از عمل با خونریزی زیاد، سرگیجه، ضعف شدید یا بدتر شدن ناگهانی وضعیت مواجه شدید، باید فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
دوره نقاهت و بهبودی بعد از عمل هموروئید چقدر است؟
مدت نقاهت به نوع جراحی و وضعیت فرد بستگی دارد.
پس از هموروئیدکتومی، درد و ناراحتی ممکن است در روزهای ابتدایی بیشتر باشد و سپس به تدریج کاهش پیدا کند. بازگشت کامل به فعالیت‌های معمول ممکن است چند هفته زمان ببرد.
در دوره بهبودی ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:
| توضیح | وضعیت |
| معمولاً در روزهای ابتدایی بیشتر است | درد |
| ممکن است برای مدتی وجود داشته باشد | خونریزی خفیف |
| در روزهای ابتدایی شایع است | درد هنگام دفع |
| ممکن است در روند ترمیم ایجاد شود | ترشح |
| باید با رژیم و داروهای تجویزشده کنترل شود | یبوست |
| به نوع شغل و روند بهبودی بستگی دارد | بازگشت به کار |
عوارض و خطرات جراحی هموروئید چیست؟
مانند هر عمل جراحی، جراحی هموروئید نیز ممکن است با عوارض همراه باشد؛ اگرچه بسیاری از بیماران بدون مشکل جدی بهبود پیدا می کنند.
عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:
- درد و ناراحتی
- خونریزی
- عفون
- مشکل موقت در دفع ادرار
- یبوست و درد هنگام دفع
- احساس فوریت برای دفع
- به ندرت بی اختیاری یا اختلال در کنترل مدفوع
- ایجاد تنگی مقعد در موارد نادر
اختلال موقت در دفع ادرار از عوارض شناخته شده بعد از برخی جراحی های هموروئید است و در بعضی موارد، به خصوص پس از بی حسی نخاعی، احتمال آن بیشتر میشود.
عوارض دیررس مانند تنگی مقعد یا مشکلات کنترل مدفوع نادر هستند.
آیا احتمال بازگشت هموروئید بعد از عمل وجود دارد؟
بله. عمل هموروئید احتمال عود را به صفر نمی رساند.
جراحی می تواند بافت هموروئیدی موجود را درمان کند، اما عواملی مانند یبوست، زور زدن هنگام دفع و عادات نامناسب دفع می توانند زمینه ایجاد یا تشدید هموروئید های جدید را فراهم کنند.
همچنین احتمال عود به تکنیک جراحی وابسته است. برای مثال، برخی روش های غیربرداشتی ممکن است در مقایسه با هموروئیدکتومی احتمال عود بیشتری داشته باشند.
برای کاهش احتمال عود، کنترل یبوست، مصرف فیبر کافی، نوشیدن مایعات و پرهیز از زور زدن هنگام دفع اهمیت دارد.
هزینه جراحی هموروئید چقدر است؟
هزینه عمل هموروئید عدد ثابتی ندارد و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع جراحی
- شدت و درجه هموروئید
- دستمزد جراح
- نوع بیهوشی یا بی‌حسی
- بیمارستان یا مرکز جراحی
- هزینه آزمایش‌ها و ارزیابی‌های قبل از عمل
- داروها و مراقبت‌های بعد از جراحی
- پوشش بیمه
بنابراین برای اعلام قیمت دقیق، ابتدا باید بیمار معاینه شود و روش مناسب جراحی مشخص شود.
چه زمانی بعد از عمل باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
پس از جراحی، در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- خونریزی شدید یا قطع نشدنی
- دفع لخته های خون بزرگ
- درد شدید یا رو به افزایش
- تب یا علائم عفونت
- تورم شدید
- ناتوانی در دفع ادرار
- ضعف، سرگیجه یا حال عمومی نامناسب
- خونریزی شدید و مداوم یا درد بسیار شدید نیازمند ارزیابی فوری است.